ნიადაგის დაბინძურების შედარებითი რადიოეკოლოგიური შეფასება ჭიათურის, კაზრეთისა და ზესტაფონის სამთო რაიონებში, საქართველო
Article Sidebar
Main Article Content
ანოტაცია
მიტოვებული სამთომოპოვებითი ზონები, განსაკუთრებით ის ტერიტორიები, სადაც ადრე მძიმე მეტალები და რადიოაქტიური ელემენტები მოიპოვებოდა, ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ეკოლოგიურ პრობლემას წარმოადგენს. ჭიათურა, როგორც მანგანუმის მოპოვების მთავარი ცენტრი საქართველოში, აღმოჩნდა რეგიონი, სადაც მძიმე მეტალებმა და რადიოაქტიურმა ნივთიერებებმა ნიადაგისა და წყლის რესურსების მნიშვნელოვანი დაბინძურება გამოიწვია. კვლევის მიზანია ჭიათურაში მიტოვებული მაღაროებიდან ნიადაგის დაბინძურების რადიოეკოლოგიური რისკების ანალიზი, შეფასება და შესწავლა. კვლევაში განხილულია ნიადაგში მძიმე მეტალების, მათ შორის მანგანუმის, ტყვიის, კადმიუმის და სხვათა კონცენტრაცია, ასევე მათი პოტენციური რადიოაქტიური დამაბინძურებლების გავლენა ეკოსისტემებზე. გამოყენებული იქნა თანამედროვე ეკოლოგიური მონიტორინგის მეთოდები, მათ შორის რადიოაქტიური ელემენტების შემცველობის გაზომვა, ნიადაგის ნიმუშების ანალიზი და წყლის ტესტირება. შედეგებმა აჩვენა, რომ ჭიათურის მიტოვებული მაღაროების ტერიტორიაზე მძიმე მეტალების კონცენტრაცია აღემატება უსაფრთხოების სტანდარტებს, რაც პირდაპირ გავლენას ახდენს როგორც ნიადაგის ეკოლოგიურ მდგომარეობაზე, ასევე ფლორასა და ფაუნაზე. სტატიაში ხაზგასმულია რადიოეკოლოგიური რისკების შესწავლისა და მათზე ეფექტური რეაგირების აუცილებლობა. კვლევა ასევე მოიცავს კაზრეთის, ზესტაფონისა და ჭიათურის ნიადაგების დაწოლის ანალიზს. ეს შედეგები მიუთითებს რადიოაქტიური და არარადიოაქტიური ნივთიერებების გაზრდილ რისკზე, რაც მოითხოვს შესაბამისი ეკოლოგიური რემედიაციის ღონისძიებების განხორციელებას.
Article Details
წყაროები
Adamia S., Akhvlediani K.T., Kilasonia V.M., Nairn A.E.M., Papava D., Patton D.K. Geology of the Republic of Georgia: A review. International Geology Review, 34(5), 1992, pp. 447–476. https://doi.org/10.1080/00206819209465614
Maisuradze G.M., Kuloshvili S.I. Some issues of geology of young volcanism of the Javakheti Highland. Proceedings of the Geological Institute of the Academy of Sciences of Georgia, New Series, 1992, pp. 220–228. (in Russian)
Nunes L.J.R., Curado A., Lopes S.I. The relationship between radon and geology: Sources, transport and indoor accumulation. Applied Sciences, 13, 2023, 7460.
Barnet I., Pacherová P., Neznal M. Radon in geological environment – Czech experience. Czech Geological Survey, Special Papers No. 19, 2008, pp. 16–19.
Saphymo GmbH. AlphaGUARD PQ2000 PRO portable radon monitor: User manual. Frankfurt/Main, Germany, 2012.
Genitron Instruments. AlphaKIT accessory for radon in water measurement: User manual. Frankfurt/Main, Germany, 1997.
Genitron Instruments. AlphaPUMP: Technical description and user manual. Germany, 2001.
Genitron Instruments. AlphaGUARD soil gas measurements: Short instructions. Frankfurt/Main, Germany, 2001.
Gudjabidze G. E., Gamkrelidze I. P. Geological map of Georgia (1:500 000), 2003.
Matiashvili S., Matchavariani L., Changseliani Z., Khvedelidze I., Makalatia I. Risk of Soil and Water Contamination by Industrial Toxic Waste in the Kazreti and Zestafoni Regions of Georgiaს., RT&A, Special Issue No. 9 (87), 2025, pp. 594-602 DOI: https://doi.org/10.24412/1932-2321-2025-987-594-602
Kapanadze N., Melikadze G., Tchankvetadze A., et al. Radon in soil gas in crystalline shales and volcanic grounds in selected regions of Georgia. Proceedings of the 16th International Workshop GARM, Prague, 2023.
Cinelli G., De Cort M., Tollefsen T., et al. European Atlas of Natural Radiation. Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2019.
Vaupotič J., Bezek M., Kapanadze N., et al. Radon and thoron measurements in West Georgia. Journal of the Georgian Geophysical Society, 15A, 2011-2012, pp. 128–137.
Amiranashvili A., Chelidze T., Melikadze G., et al. Preliminary results of radon content analysis in soil and water in West Georgia. Institute of Geophysics, 60, 2008, pp. 213–218, (in Russian).
Evans J. P., Forster C. B., Goddard J. V. Permeability of fault-related rocks and implications for hydraulic structure of fault zones. Journal of Structural Geology, 19, 1997, pp. 1393–1404.
Mitchell T., Faulkner D. Quantifying matrix permeability of fault damage zones in low-porosity rocks. Earth and Planetary Science Letters, 339, 2012, pp. 24–31.
Rashid F., Glover P., Lorinczi P., et al. Porosity and permeability of tight carbonate reservoir rocks in northern Iraq. Journal of Petroleum Science and Engineering, 113, 2015, pp. 147–161.