საქართველოს რეგიონებში ყოველთვიურ და კუმულაციურ მრავალთვიან ნალექების რაოდენობასა და მეწყრის გააქტიურებას შორის კავშირის შეფასება

ანოტაცია

წარმოდგენილია საქართველოს 12 რეგიონში დღიური და დაგროვილი მრავალდღიანი ნალექების რაოდენობასა და მეწყერების რაოდენობას შორის ურთიერთკავშირის დეტალური სტატისტიკური ანალიზი. გამოყენებული იქნა მონაცემები მეწყერების შესახებ ცნობილი გააქტიურების დღით (სულ 519 მეწყერის მოვლენა 1968 წლიდან 2022 წლამდე). ანალიზისთვის განისაზღვრა ნალექების რაოდენობა მეწყერის გააქტიურების დღეს (P1), ასევე დაგროვილი ნალექების რაოდენობა მეწყერამდე 3 დღის (P3), 5 დღის (P5), 7 დღის (P7), 10 დღის (P10), 20 დღის (P20) და 30 დღის (P30) განმავლობაში (მეწყერის დღის ჩათვლით).

კერძოდ, მიღებული იქნა შემდეგი შედეგები. დადგინდა კავშირი ნალექების საშუალო მნიშვნელობებსა (ზღვრულ მნიშვნელობებსა) და დღიური ნალექების ხანგრძლივობას შორის მეწყერის გააქტიურების დღეს და მეწყერის გააქტიურებამდე 3, 5 და 30 დღის განმავლობაში საქართველოში და მის ცალკეულ რეგიონებში. აღმოჩნდა, რომ აღმოსავლეთ საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის რეგიონის ჩათვლით) მეწყერის გააქტიურება ხდება ნალექების მნიშვნელოვნად დაბალი რაოდენობით, ვიდრე დასავლეთ საქართველოში. P1 საშუალო მნიშვნელობებია შესაბამისად 8.8 და 11.9 მმ, ხოლო P30 მნიშვნელობებია 75.2 და 156.6 მმ. საქართველოს რეგიონებში მეწყერების რაოდენობასა და P1…P30 მნიშვნელობებს შორის წრფივი კორელაცია მაღალია P1, P3, P20 და P30-სთვის და ზომიერი P5, P7 და P10-სთვის. საქართველოსთვის, მეწყერებთან დაკავშირებული ნალექების რაოდენობა დაახლოებით 95%-ით აღემატება დღიური ნალექების საერთო გრძელვადიან საშუალო მაჩვენებელს. მთლიანად საქართველოსთვის და მისი აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებისთვის, მეწყერების რაოდენობის დამოკიდებულებას P1…P30 მნიშვნელობებზე აქვს მესამე ხარისხის პოლინომის ფორმა (თანმიმდევრულად: უმნიშვნელო ზრდა - პლატო - ძლიერი ზრდა). P1 მნიშვნელობებისთვის, ნალექების პლატო, რომლის შემდეგაც იწყება მეწყერების რაოდენობის მკვეთრი ზრდა, მოიცავს დიაპაზონს 6.3-დან 30.8 მმ-მდე, ხოლო P30-ისთვის - 62.4-დან 189.5 მმ-მდე (მეწყერების საერთო ფარდობითი რაოდენობა ≈ 42.1–43.3%-ია).